Κι ύστερα ήρθαν οι μέλισσες...

...Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας δάσκαλος που του άρεσε πολύ να ασχολείται με το πιο μαγικό έντομο που υπάρχει στον κόσμο , την μέλισσα. Αγαπούσε τόσο πολύ τις μελισσούλες από τότε που ήταν μικρός που αν και πέρασαν τα χρόνια και μεγάλωσε και σπούδασε και έκανε οικογένεια πάντα ο ελεύθερος χρόνος του ήταν αφιερωμένος σ΄αυτές. Ετσι έμαθε σχεδόν όλα τους τα μυστικά και έγινε και μελισσοκόμος . Και δεν τον έφτανε αυτό ήθελε όλη του την γνώση και το μεράκι να το μεταφέρει στους ανθρώπους και ιδιαίτερα στα παιδιά με΄ένα μόνο αντάλαγμα... Τη μαγεία της στιγμής και ένα επιφώνημα θαυμασμού από τα παιδικά χείλη. Ο δάσκαλος αυτός , ο μελισσοκόμος ήρθε στο σχολείο μας ένα πρωί μαζί με τις  μέλισσες του , με την βασίλισσα και ένα σωρό ιστορίες .

Μέρες συζητούσαμε για ότι όμορφο συνέβει εκείνη την ημέρα....

Ήταν στις 23 Μαϊου 2013 όταν ο Λευτέρης Καραγιάννης αγκαλιά με μια ειδική κατασκευή ένα κυψελίδιο 5 πλαισίων εξ' ολοκλήρου από πλακέ θαλάσσης, με τρία παράθυρα από plexiglass, τα οποία σκεπάζονται από τα αντίστοιχα καπάκια, έφτασε  στο νηπιαγωγείο και η δική μας ιστορία και περιπλάνηση ξεκίνησε ...
Μας είπε πολλές ιστορίες , για τις εργάτριες, τους κηφήνες, τις μέλισσες φρουρούς, τις αερίστρες και για τη βασίλισσα. Μάθαμε ένα σωρό νέες λέξεις,  είδαμε από κοντά, μυρίσαμε και ακουμπήσαμε φυσικό κερί, μέλι, πρόπολη, βασιλικό πολτό, γύρη .
Η ιστορία που μας συγκλόνησε ήταν αυτή της βασίλισσας ....
Η βασίλισσα ήταν μαρκαρισμένη με μια κόκκινη τελεία στο πίσω μέρος του σώματός της.  "...Φέτος κόκκινο, του χρόνου πράσινο, μετά μπλέ, λευκό και κίτρινο ανάλογα το τελευταίο ψηφία της χρονιάς που διανύουμε. Αυτή η εναλλαγή χρωμάτων επαναλαμβάνεται συνεχώς και έτσι μπορούμε και να εντοπίζουμε την βασίλισσα εύκολα για τους διάφορους χειρισμούς μας και να ξέρουμε την ηλικία της αφού τα πέντε χρόνια είναι η μέγιστη ηλικία που μπορεί να φτάσει.." μας είπε...και μετά συνέβει κάτι μαγικό . Πολλοί λίγοι μελισσουργοί έχουν την  ευκαιράι και την τύχη να δουν μια βασίλισσα - μέλισσα την ώρα που γεννάει κι εμείς την παρακολουθούσαμε μέσα από το plexiglass για παραπάνω από είκοσι λεπτα. Η διαδικασία ήταν μοναδική. ΄Αρτια μικρά κελιά, και μια μέλισσα " αρχόντισσα" να πηγαινοέρχεται με ρυθμικές κινήσεις και να αφήνει τα αυγά της ένω την καθαρίζουν και την περιποιούνται οι εργάτριες . 
Ο Λευτέρης μας εξηγεί :
" Παρατηρούμε οτι και την ώρα της γέννας ελέγχει το επόμενο κελί καθώς και οτι όταν γεννάει σε συνεχόμενα κελιά η διαδικασία είναι πολύ γρήγορη. Να σημειώσω οτι κάθε φορά που επαναλαμβάνει την διαδικασία, ανάλογα το μέγεθος του κελιού, την εποχή και τις ανάγκες τη δεδομένη στιγμή, θα κάνει μια αντανακλαστική σύσπαση όταν θέλει να γονιμοποιήσει το αυγουλάκι οπότε ανοίγει ο αγωγός της σπερματοθήκης και θα απλευθερώσει μια ελάχιστη ποσότητα σπέρματος μαζί με το αυγό οπότε και θα προκύψει μετά από 21 ημέρες μια εργάτρια. Αν δεν κάνει την διαδικασία, τότε θα έχουμε ένα αγονιμοποίητο αυγό και θα προκύψει μετά από 24 μέρες ένας κηφήνας. Την διαδικασία αυτή επαναλλαμβάνει 1500-2000 φορές την ημέρα, ενώ σε ένα έτος μπορεί να γεννήσει μέχρι και 200.000 αυγά!!! "
Κι ύστερα ακουμπήσαμε την κυψέλη και οι ερωτήσεις δεν τέλειωναν με τίποτα ...Οταν πια η βασίλισσα " χάθηκε " από τα μάτια μας τότε καθίσαμε για πρωινό δοκιμάζοντας μέλι και ζωγραφίζοντας όλα όσα είχαν δει τα μικρά και περίεργα μάτια μας που άνοιγαν διάπλατα να χωρέσουν τις μοναδικές εικόνες αυτού του πρωινού !!!

Κ. Λευτέρη να ξανάρθετε ...σας ευχαριστούμε για όλα όσας μας δείξατε και μας είπατε !!!


Εδώ θα μάθουμε τι είναι η Πρόπολη  :http://proionta-tis-fisis.blogspot.com/2013/04/blog-post_9153.html


 

'Ηθη και έθιμα της καθαρής Δευτέρας !!!

Σπύρος Βαιλείου,Τραπέζι Καθαρής Δευτέρας

Καθαρή Δευτέρα ....Γιατί την λέμε έτσι;

-Γιατί η μαμά πλένει τα ρούχα μας την Δευτέρα
-Γιατί καθαρίζουμε τα σπίτια μας
-Γιατί φοράμε καθαρά ρούχα
-Γιατί πάμε στη θάλασσα
-Γιατί πετάμε χαρταετό
-Γιατί καθαρίζουμε τα μαλλιά μας
-Γιατί πάμε στην εξοχή
-Γιατί ...δεν ξέρω κυρία ...

Τι είναι λοιπόν η καθαρή Δευτέρα; Είναι η αρχή της νηστείας των Χριστιανών που διαρκεί 50 μέρες μέχρι την ημέρα του Πάσχα.Ονομάστηκε έτσι γιατί οι Χριστιανοί "καθαρίζονταν" πνευματικά και σωματικά...Προήλθε από τη συνήθεια που είχαν οι νοικοκυρές το πρωί της ημέρας αυτής, να πλένουν με ζεστό νερό και στάχτη όλα τα μαγειρικά σκεύη, ως “ημέρα κάθαρσης”. Στη συνέχεια τα κρεμούσαν στη θέση τους όπου και παρέμεναν μέχρι τη λήξη της νηστείας..
Κείνη την ημέρα γιορτάζουμε τα Κούλουμα :
Για την ετυμολογία της λέξης κούλουμα υπάρχουν πολλές εκδοχές. Κατά τον Νικόλαο Πολίτη, πατέρα της ελληνικής λαογραφίας, η λέξη προέρχεται από το λατινικό Cumulus (κούμουλους) που σημαίνει σωρός, αφθονία αλλά και το τέλος. Εκφράζει δηλαδή το τέλος, τον επίλογο της Απόκριας. Σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή προέρχεται από μια άλλη λατινική λέξη, την λέξη «κόλουμνα» δηλαδή «κολώνα». Κι αυτό επειδή το πρώτο γλέντι της Καθαράς Δευτέρας στην Αθήνα, έγινε στους Στύλους του Ολυμπίου Διός.
...και εκείνη την ημέρα  τα παλιά τα χρόνια οι γυναίκες έφτιαχναν την περίφημη Κυρά Σαρακοστή που την χρησιμοποιούσαν σαν ημερολόγιο..

Ποια είναι πάλι αυτή η κυρά  Σαρακοστή ;

Την κυρά Σαρακοστή
που’ ναι έθιμο παλιό
οι γιαγιάδες μας την φτιάχναν
με αλεύρι και νερό.
Για στολίδι της φορούσαν
στο κεφάλι ένα σταυρό
μα το στόμα της ξεχνούσαν
γιατί νήστευε καιρό.
Και τις μέρες τις μετρούσαν
με τα πόδια της τα επτά
κόβαν ένα τη βδομάδα
μέχρι να ρθει η Πασχαλιά.

και ακούστε να δείτε τι άλλο ήταν η ...Σαρακοστή κι εσείς οι μεγαλύτεροι  :

Η Μεγάλη Σαρακοστή είναι η αρχαιότερη από τις μεγάλες νηστείες της Ορθόδοξης Εκκλησίας.Καθιερώθηκε τον 4ο αιώνα.Αρχικά διαρκούσε έξι εβδομάδες ενώ αργότερα προστέθηκε και η έβδομη εβδομάδα και ονομάζεται έτσι γιατί περιλαμβάνει ακριβώς σαράντα ημέρες δηλ. από την Καθαρή Δευτέρα μέχρι και την Παρασκευή πριν το Σάββατο του Λαζάρου.
Μεγάλη ονομάζεται όχι για τη μεγάλη διάρκειά της αλλά για τη σημασία της που γίνεται σε ανάμνηση των Παθών του Χριστού και αποτελεί την προετοιμασία των πιστών για τη μεγάλη γιορτή του Πάσχα.
Σαρακοστή λέμε τις 40 μέρες πριν από την Κυριακή του Πάσχα. Από πολύ παλιά υπάρχει η συνήθεια να νηστεύουμε, για να μιμηθούμε τη νηστεία που έκανε ο Χριστός στην έρημο. Η Σαρακοστή περνά αργά γι’ αυτούς που νηστεύουν , ιδίως τις τελευταίες μέρες.
Έτσι, επειδή παλιά δεν είχαν τα σημερινά ημερολόγια για να μετρούν το πέρασμα της νηστείας, έφτιαχναν ένα μετρητάρι. Έπαιρναν δηλαδή ένα χαρτί και ζωγράφιζαν τη Σαρακοστή σαν μια καλόγρια, την κυρά –Σαρακοστή. Δεν της έβαζαν στόμα γιατί αντιπροσώπευε τη νηστεία.
Τα χέρια της ήταν σταυρωμένα από τις πολλές προσευχές. Και είχε εφτά πόδια, ένα για κάθε βδομάδα της Σαρακοστής. Με το ψαλίδι κόβανε την κυρά Σαρακοστή και την κρεμούσαν στον τοίχο. Κάθε Σάββατο της έκοβαν ένα πόδι.
Το τελευταίο πόδι το κόβανε το Μεγάλο Σάββατο και το βάζανε μέσα σε ένα ξερό σύκο ή σε ένα καρύδι και όποιος το έβρισκε πίστευαν πως θα ήταν καλότυχος. Αλλού την έκαναν και πάνινη την “κυρά Σαρακοστή” τους και τη γέμιζαν με πούπουλα.
Στον Πόντο έπαιρναν μια πατάτα ψημένη ή ένα κρεμμύδι, έμπηγαν 7 φτερά κότας, το έδεναν στο ταβάνι και κρεμόταν όλη τη Σαρακοστή. Κάθε βδομάδα έβγαζαν και ένα φτερό. Ο “κουκουράς”, έτσι το έλεγαν, ήταν ο φόβος των παιδιών.

Κι ο χαρταετός ...Γιατί τον πετάμε;

« Όποιος δεν έπαιξε ποτέ του με χαρταετό, δεν κοίταξε όσο χρειάζεται ψηλά. Όποιος δεν ένιωσε την αντίσταση του μεγάλου σπάγκου, δεν εκατάλαβε τη δύναμη του αέρα. Κι όποιος δεν εφώναξε με την ευθύνη και την πρωτοβουλία του παιδιού που βλέπει να κινδυνεύει στο ψηλό μετεώρισμά του ο αετός, δεν ένιωσε τη χαρά του να τα βγάζεις πέρα μόνος σου με τη Φύση» Δημήτριος Λουκάτος

 Ο χαρταετός φαίνεται να άνοιξε για πρώτη φορά τα πολύχρωμα εύθραυστα φτερά του περίπου στα 1000 π. Χ., και έκτοτε δεν έπαψε να χρωματίζει με τον δικό του ξεχωριστό τρόπο τον ουράνιο θόλο, από την Ανατολή έως τη Δύση.
Από την Κίνα, φτιαγμένος από μετάξι και μπαμπού, με τη μορφή του δράκου που ήταν ιερό, θεϊκό σύμβολο, αντικείμενο θαυμασμού και λατρείας για τον λαό, πέταξε μακριά.
Πέταξε στην Κορέα κι από εκεί στην Ινδονησία και τη Μαλαισία, για να φτάσει στην Ιαπωνία, όπου εμπλουτίστηκε με περισσότερο έντονα χρώματα και πήρε τη μορφή των αυστηρών Σαμουράι. Στη Βόρεια Ινδία, εδώ και χιλιάδες χρόνια, οι αιθέριοι χορευτές υποδέχονται την άνοιξη, σε γιορτές που έχουν τις ρίζες τους στην ινδουιστική μυθολογία. Τον 4ο π.Χ. αι., στην αρχαία Ελλάδα, σύμφωνα με τις πηγές, ο αρχιμηχανικός Αρχύτας του Τάραντος χρησιμοποίησε στην αεροδυναμική του τον αϊτό. Παλαιότερη αναφορά θα μπορούσε να θεωρηθεί η απεικόνιση σε ελληνικό αγγείο της κλασικής περιόδου μιας κόρης που κρατά στα χέρια της λευκή σαΐτα δεμένη με νήμα, ένα είδος αϊτού δηλαδή, και την οποία ετοιμάζεται να πετάξει. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η χρήση του χαρτιού δεν ήταν ακόμη γνωστή, εικάζουμε ότι τα χρόνια εκείνα, τα όποια πειράματα ή παιχνίδια με αϊτούς θα πρέπει να τα έκαναν με πανί, αντίστοιχο με αυτό που χρησιμοποιούσαν στα πλοία έως και τα μεσαιωνικά χρόνια. Πολύ αργότερα, ο Μάρκο Πόλο, γυρίζοντας από τα ταξίδια του, φέρνει το χαρταετό στη Μεσαιωνική Ευρώπη.
0 χαρακτήρας του εξαγνισμού, τον οποίο πολλοί απέδιδαν στο πέταγμα του χαρταετού, με τον καιρό γίνεται απολαυστικό παιχνίδι, επιστημονική έμπνευση και πηγή μιας διαρκούς ικανοποίησης του ανθρώπου για την υποταγή της ύλης στα πιο ευφάνταστα και τολμηρά του όνειρα. 0 χαρταετός, στη μακραίωνη ιστορία του, χρησιμοποιήθηκε ποικιλοτρόπως: για τη μέτρηση της Θερμοκρασίας και της ταχύτητας των ανέμων, για μελέτες της ατμόσφαιρας και του ηλεκτρισμού, αλλά ακόμα και για αεροφωτογραφίσεις. Έσωσε ναυαγούς, έστειλε στρατιωτικά σήματα, κίνησε κάρα, ακόμα και αυτοκίνητα.
Στην ιστορική διαδρομή του αγαπημένου χαρταετού, συνέβησαν πολλά και διάφορα:
• Το 1749 ο Σκωτσέζος μετεωρολόγος Alexander χρησιμοποίησε χαρταετούς με θερμόμετρα, προκειμένου να καταγράψει και να μελετήσει τις θερμοκρασιακές μεταβολές σε μεγάλο υψόμετρο.
• Το 1752 ο Βενιαμίν Φραγκλίνος εκτέλεσε το διάσημο πείραμα με τον χαρταετό, προκειμένου να αποδείξει ότι οι αστραπές δεν είναι τίποτα άλλο παρά στατικός ηλεκτρισμός.
Τα χρόνια 1799-1809, ο σερ George Cayley άρχισε να πειραματίζεται με τους χαρταετούς, προκειμένου να κατασκευάσει μια μηχανή που να έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει ανθρώπους στον αέρα. Και τα κατάφερε! Το 1853 πέτυχε να πετάξει το πρώτο ανεμοπλάνο, που μπόρεσε να σηκώσει το βάρος ενός ατόμου για σαράντα ολόκληρα δευτερόλεπτα.
• Το 1833 ένας Βρετανός, αυτή τη φορά, μετεωρολόγος, χρησιμοποίησε τους χαρταετούς για να ανυψώνει ανεμόμετρα, ώστε να καταγράφει και να μελετά τις ταχύτητες των ανέμων στα διάφορα υψόμετρα.
• Το 1887 ο Ε. Β. Archibald τράβηξε τις πρώτες αεροφωτογραφίες χρησιμοποιώντας χαρταετούς

Και η Λαγάνα ;

Το παραδοσιακό  έθιμο της λαγάνας παίζει  πρωταγωνιστικό ρόλο στο νηστίσιμο τραπέζι της Καθαράς  Δευτέρας. Με αφορ­μή λοιπόν αυτή την ιδιαίτερη μέρα ας γνωρίσουμε αναλυτικότε­ρα την ιστορία της, που χάνεται στους αιώνες.

Η λαγάνα  είναι άζυμος άρτος , δηλ. παρασκευάζεται χωρίς προζύμι. Τέτοιος άρτος πρόχειρος εχρησιμοποιήθη από τους  Ισραηλίτες κατά τη νύχτα της Εξόδου τους από την Αίγυπτο υπό την αρχηγία του Μωυσή. Έκτοτε επιβαλλόταν από το Μωσαικό  Νόμο για όλες τις ημέρες της εορτής του Πάσχα, μέχρι που ο Χριστός στο τελευταίο του Πάσχα ευλόγησε τον ένζυμο άρτο.

Η ιστορία της λαγάνας διατρέχει όλη τη διατροφική παράδοση από την αρχαιότητα  μέχρι σήμερα. Ο Αριστοφάνης στις “Εκκλησιάζουσες” λέει  “Λαγάνα πέττεται” δηλ .”Λαγάνες γίνονται”. Ο δε Οράτιος στα κείμενά του αναφέρει τη λαγάνα ως “Το γλύκισμα των φτωχών”. Το έθιμο της λαγάνας παρέμεινε αναλλοίωτο ανά τους αιώνες και συνηθίζεται να παρασκευάζεται με μεράκι από τον αρτοποιό της γειτονιάς, τραγανή λαχταριστή και σουσαμένια και καταναλώνεται κατά την Καθαρά Δευτέρα, την Πρωτονήστιμη Δευτέρα της Σαρακοστής. Η ονομασία της “Καθαρά” προήλθε από τη συνήθεια που είχαν οι νοικοκυρές το πρωί της ημέρας αυτής, να πλένουν με ζεστό νερό και στάχτη όλα τα μαγειρικά σκεύη, ως “ημέρα κάθαρσης”. Στη συνέχεια τα κρεμούσαν στη θέση τους όπου και παρέμεναν μέχρι τη λήξη της νηστείας. Επίσης κατά την ημέρα αυτή εξέρχονταν όλοι οικογενειακώς στην ύπαιθρο και έστρωναν κάτω στη γη και έτρωγαν νηστίσιμα φαγητά όπως χαλβά, ελιές, ταραμά και λαγάνα.

 

Ο φούρνος της γειτονιάς...και ο δικός μας φούρνος !!!

Πήγαμε και είδαμε πως γίνεται το ψωμί στο φούρνο της γειτονιάς μας και στη συνέχεια φτιάξαμε κι εμείς τον δικό μας φούρνο στην τάξη μας ...

φτιάξαμε και κουλουράκια ...το αρχικό μας γράμμα ...

Σιτάρι ...στον κήπο μας ....

Με αφορμή το θέμα που " δουλεύουμε "  στο νηπιαγωγείο μας αυτές τις μέρες σχετικά με τον Κύκλο του ψωμιού φυτέψαμε στον κήπο μας σιτάρι ...και φυσικά φτιάξαμε τον Σκιαχτρούλη ....να διώχνει τα πουλιά!!!

Ο κύκλος του ψωμιού!!!

Σκοπός :

Να γνωρίσουν τα παιδιά το ψωμί, να καταλάβουν τη σημασία του ως βασικό είδος διατροφής και να καταλάβουν από πού ξεκινάει « η ζωή του »!

                                          Vincent Van Gogh (Γεωργός)

 

Στόχοι :

• Να γνωρίσουν τα νήπια  το βασικό είδος της διατροφής μας, το ψωμί.
• Να γνωρίσουν τη θρεπτική αξία του ψωμιού.
• Να καταλάβουν ότι για να φτάσει το ψωμί στο τραπέζι μας χρειάστηκε να δουλέψουν πάρα πολλοί άνθρωποι από τη στιγμή της σποράς του σιταριού μέχρι να φτάσει στο ράφι του φούρνου.
• Να κατανοήσουν ότι η προμήθειά του είναι σήμερα πανεύκολη από το φούρνο ή το πρατήριο άρτου της γειτονιάς μας, ενώ λίγο παλιότερα χρειαζόταν πολύ κόπο και χρόνο για να φτάσει στο τραπέζι της οικογένειας.
• Να γνωρίσουν τα είδη ψωμιού που κυκλοφορούν στο εμπόριο και τον τρόπο παραγωγής τους.
• Να κατανοήσουν τη ξεχωριστή θέση που έχει το ψωμί στη Χριστιανική θρησκεία.
• Να γνωρίσουν την ιστορία του ψωμιού από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.
• Να έρθουν σε επαφή με ποιήματα, λογοτεχνικά κείμενα και παραμύθια που έχουν σχέση με το ψωμί.
• Να έρθουν σε επαφή με έργα ζωγραφικής που έχουν σχέση με το ψωμί.
• Να αναπτύξουν τη ικανότητα να εργάζονται ομαδικά.
• Να έρθουν σε επαφή με παροιμίες, εκφράσεις, τραγούδια  και παιχνίδια που έχουν σχέση με το ψωμί.  

Η διατροφή μας !!!

Η θεματική προσέγγιση της Διατροφής κρατάει περίπου δύο - τρεις εβδομάδες και συμπεριλαμβένει όλους τους γνωστικούς τομείς που "δουλεύομε"  στο νηπιαγωγείο ..

Ξεκινήσαμε με την πυραμίδα της διατροφής !!!













Χωρίσαμε τις τροφές μας σε υγιεινές και μη πάιζοντας με τις χαρούμενες και λυπημένες φατσούλες !

Φτιάξαμε το πιάτο των 

υγιεινών τροφών με 

εφημερίδες και τέμπερες

( τμήμα β΄)

και...

την χώρα της δύναμης 

και της αδυναμίας

(τμήμα Α΄ )